Onderzoeksbalans Onroerend Erfgoed Vlaanderen

De erfgoedwaarde van kastelen en landhuizen is een evidentie. Ze zijn dan ook goed vertegenwoordigd in de reeks Bouwen door de Eeuwen heen in Vlaanderen. Knelpunt is opnieuw dat niet alle 19de- en 20ste-eeuwse kastelen en landhuizen systematisch werden geregistreerd, omdat de eerste inventarissen de tijdslimiet van ca. 1850 hanteerden, maar ook omdat de appreciatie van neostijlen sterk evolueerde de laatste decennia.

De twee boekdelen van het Groot Kastelenboek van België gelden nog steeds als basisbron voor deze typologie, maar zijn dringend aan actualisatie toe, vooral wat betreft 19de-eeuwse of jongere kasteeldomeinen. 12
Een gelijkaardige publicatie is Van kasteel tot kasteel, een grootschalige, tiendelige reeks van Paul Arren. 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 In deze inventaris worden nagenoeg alle kastelen en landhuizen opgenomen, maar de publicatie spitst zich vooral toe op heraldiek en familiegeschiedenis. Er wordt een bondige historiek gegeven bij elk kasteel, bouwkundige gegevens ontbreken echter bijna altijd.
Talrijke eindverhandelingen en lokale publicaties nemen een stuk inventarisatie van kastelen en landhuizen in hun streek op zich. Vaak is daar zeer waardevolle bouwkundige informatie uit te halen.
Het Regionaal Landschap Dijleland vzw is bezig met inventarisatie van ijs- en groentekelders; ijskelders zijn typische elementen die horen bij kasteeldomeinen. De bedoeling is om een prioriteitenlijst op te stellen van welke objecten in aanmerking komen voor een opwaardering. 14
D'Hoine maakte een inventarisatie van ijskelders in Vlaanderen en Brussel, een zeer interessante en wetenschappelijke studie. 15
De gemeente Boechout heeft een inventaris van hoven van plaisantie en landhuizen uit de 19de eeuw. Bouwen door de Eeuwen heen is wat betreft de boekdelen 10n1,2 en 3, die de groene gordel rond Antwerpen behandelen, niet volledig.
"Vreemd Gebouwd", een publicatie van de provincie Antwerpen rond invloeden van vreemde bouwstijlen op de architectuur in Antwerpen, bevat twee zeer interessante inventarissen die vaak met een kasteeldomein of landhuizen te maken hebben, nl. inventarisatie van chinoiserieën en japonaiserieën. 16

1. 1. Genicot, L. 1976: Het groot kastelenboek van België - Burchten en hoevekastelen - deel 1, Brussel.
2. 2. Genicot, L. 1977: Het groot kastelenboek van België - Kastelen en buitenplaatsen : deel 2, Brussel.
3. 3. Arren, P. 1985: Van Kasteel naar kasteel - deel 1, Kapellen.
4. 4. Arren, P. 1987: Van Kasteel naar kasteel - deel 2, Kapellen.
5. 5. Arren, P. 1989: Van Kasteel naar kasteel - deel 3, Kapellen.
6. 6. Arren, P. 1991: Van Kasteel naar kasteel - deel 4, Kapellen.
7. 7. Arren, P. 1993: Van Kasteel naar kasteel - deel 5, Kapellen.
8. 8. Arren, P. 1995: Van Kasteel naar kasteel - deel 6, Kapellen.
9. 9. Arren, P. 1997: Van Kasteel naar kasteel - deel 7, Kapellen.
10. 10. Arren, P. 1999: Van Kasteel naar kasteel - deel 8, Kapellen.
11. 11. Arren, P. 2001: Van Kasteel naar kasteel - deel 9, Kapellen.
12. 12. Arren, P. 2003: Van Kasteel naar kasteel - deel 10, Kapellen.
13. 13. Arren, P. 2005: Van Kasteel naar kasteel - deel 11, Kapellen.
14. 14. contactpersoon Koen Berwaerts
15. 15. D'Hoine, A. 2004: Typologische studie naar ijskelders in Vlaanderen en Brussel. Inventaris-Corpus-Repertorium, onuitgegeven licentiaatsverhandeling Vrije Universiteit Brussel.
16. 16. Grieten, S. 2002: Vreemd gebouwd: Westerse en niet-westerse elementen in onze architectuur, Turnhout.