Onderzoeksbalans Onroerend Erfgoed Vlaanderen

In de reeks Bouwen door de Eeuwen heen is van bij het begin aandacht besteed aan historische vestingbouw. Kleiner militair of oorlogserfgoed (bijv. bunkers) werd sporadische en niet systematisch opgenomen, vaak in de straatinleiding. Militaire kerkhoven (in de Westhoek) werden niet systematisch opgenomen.

• Simon Stevin -Vlaams Vestingbouwkundig Centrum - vzw houdt zich al jaren bezig met vestingbouwkundig erfgoed. Hun wetenschappelijk onderbouwde projecten en publicaties zijn terug te vinden op hun website. De vzw werkt als basis voor al deze publicaties al jaren aan verschillende inventarisprojecten. Ze kampen echter met het probleem dat deze informatie niet gedigitaliseerd is. Een eerste inventaris is die van vestingbouw, een tweede van forten en schansen, een derde van linies (incl. bunkerstellingen), een vierde van kunstverdediging en ten slotte een vijfde rond het ijzerfront en de Ieperboog van de Eerste Wereldoorlog. Deze vereniging staat bekend voor zijn gespecialiseerd advies aan de inventaristeams van de Vlaamse Gemeenschap en voor zijn input voor beschermingsdossiers omtrent dit erfgoed. Zij bezitten een enorme hoeveelheid inventarismateriaal dat niet gepubliceerd werd.
• Een belangrijke inventaris van de provincie West-Vlaanderen is die van de oorlogsgedenktekens. 1 Dit is een zeer gedetailleerde, wetenschappelijke en volledig van foto's voorziene publicatie.
• het Regionaal Landschap Dijleland vzw is bezig met inventarisatie van bunkers (vnl. KW-linie) en met ijs- en groentekelders. De bedoeling is om een prioriteitenlijst op te stellen van welke objecten in aanmerking komen voor een opwaardering. 2
• Het VIOE cofinancierde een aantal onderzoeksprojecten rond de Eerste Wereldoorlog. Het eerste project betreft een samenwerkingsovereenkomst met de provincie West-Vlaanderen voor een inventarisatieproject van materiële relicten van de Eerste Wereldoorlog in de Westhoek. De provincie West-Vlaanderen selecteert twee onderzoekers, die een analyse maken van publicaties, inventarisfiches etc. Zij voeren daarnaast aanvullend terreinonderzoek uit. Het gehele inventarisatieproject kadert in een rechtstreekse vraag van het kabinet van Grembergen dat de relicten van als werelderfgoed wenste te laten erkennen en in het vijfjarenproject ‘De Westhoek: oorlog en vrede' van de provincie West-Vlaanderen. Minister Van Mechelen zet dit project verder onder de noemer "Inventarisatie 1914-2014".

De externe studie “Sensibilisatie i.v.m. oorlogserfgoed in de Westhoek” was een project dat in de periode 2003-2005 voortbouwde op de samenwerking tussen het Vlaams Gewest en de provincie West-Vlaanderen m.b.t. de creatie van een snelinventaris van de nog aanwezige relicten van de Eerste Wereldoorlog langsheen de frontlijn en het niet-bezette gebied in West-Vlaanderen.
In het belang van de vrijwaring van het via de inventaris in kaart gebrachte oorlogserfgoed worden sensibiliserende acties uitgewerkt met betrekking tot het beheer, behoud en onderhoud van dit erfgoed. De studie omvatte 3 luiken: de medewerking aan de overzichtspublicatie “De laatste getuige. Het oorlogslandschap van de Westhoek” 3 van de uitgeverij Lannoo, de begeleiding van de integratie van de inventaris over oorlogsrelicten in de online databank inventaris Bouwkundig erfgoed op Vlaams niveau en de redactie van een ‘vademecum’ voor lokale overheden over de omgang met oorlogserfgoed (publicatie voorzien in 2009).

1. 1. Jacobs, M. 1995: Zij, die vielen als helden... Cultuurhistorische analyse van de oorlogsgedenktekens van de twee wereldoorlogen in West-Vlaanderen, Brugge.
2. 2. contactpersoon Koen Berwaerts
3. 3. Chielens, P., Dendooven, D. & Decoodt, H. 2006: De laatste getuige. Het landschap van Wereldoorlog I in Vlaanderen, Tielt.